- Το ποσοστό αποτυχίας των αριστίνδην υποψηφίων του ΔΗΣΥ στις τελευταίες τρεις Βουλευτικές εκλογές ακουμπά το συγκλονιστικό 85%.
- Στις Βουλευτικές του 2026, ένας αριστίνδην στον ΔΗΣΥ είναι πολύ πιθανότερο να τερματίσει στον πάτο έχοντας, πληρώσει και μερικές δεκάδες χιλιάδες ευρώ για προεκλογικό, παρά να εκλεγεί.
- Στο ΑΚΕΛ οι Νέες Δυνάμεις είχαν σημαντικές επιτυχίες το 2011. Τόσο σημαντικές, που φαίνεται να φόβισαν την κομματική ηγεσία.
- Ειρήνη Χαραλαμπίδου και Λουκάς Φουρλάς αποτελούν μοναδικές εξαιρέσεις, με σταυρούς προτίμησης που φτάνουν σχεδόν στο 60% της κομματικής ψήφου.
Οι κομματικοί θεσμοί των Αριστίνδην υποψηφίων βουλευτών στον ΔΗΣΥ και των Νέων Δυνάμεων στο ΑΚΕΛ είναι συνομήλικοι. «Γεννήθηκαν» ενόψει των βουλευτικών εκλογών του 1991, όταν οι δύο, μεγάλοι τότε, επιχείρησαν να ανοίξουν τις κομματικές θύρες για να διευρύνουν την απήχηση τους στην κοινωνία. Στις εκλογές του 1991, ΔΗΣΥ (35.8%) και ΑΚΕΛ (30.6%) εξασφάλισαν συνολικά 66.5% των ψήφων και τις 38 από τις 56 έδρες στη Βουλή. Ήταν η απαρχή της κυριαρχίας τους, που κορυφώθηκε το 2001, όταν οι δύο πόλοι έφτασαν να ελέγχουν το 70% σχεδόν του εκλογικού σώματος.
Περασμένα μεγαλεία!. Σήμερα τα δύο κόμματα με το ζόρι πλησίασαν το 50% των ψήφων στις Βουλευτικές του 2021 και έπεσαν στο 46% στις περσινές Ευρωεκλογές. Πώς η ανατροπή του σκηνικού έχει επηρεάσει τους δύο θεσμούς; Στο ΑΚΕΛ, όπου οι Νέες Δυνάμεις είχαν σημαντικά αποτελέσματα το 2011, τους έβαλαν ήδη ταφόπετρα. Στον ΔΗΣΥ θεωρητικά υπάρχει ακόμα ο θεσμός. Στην πράξη όμως, η ψυχρή ανάλυση των εκλογικών δεδομένων από το 2011 αποκαλύπτει ότι, ουσιαστικά ο θεσμός των Αριστίνδην είναι σε καταστολή. Το ποσοστό αποτυχίας των αριστίνδην υποψηφίων στις τελευταίες τρεις εκλογικές αναμετρήσεις ακουμπά το συγκλονιστικό 85%. (Ως αποτυχία δεν ορίζεται η μη εκλογή, αλλά ο τερματισμός κάτω από τη μέση του ψηφοδελτίου). Στις Βουλευτικές του 2026, ένας αριστίνδην στον ΔΗΣΥ είναι πολύ πιθανότερο να τερματίσει στον πάτο τους ψηφοδελτίου και να πληρώσει από την τσέπη του μερικές δεκάδες χιλιάδες ευρώ, παρά να εκλεγεί.
Η ανάλυση που ακολουθεί αντλεί στοιχεία από τις τρεις τελευταίες εκλογικές αναμετρήσεις (2011, 2016 και 2021). Ο λόγος για τον οποίο η ανάλυση δεν εκτείνεται στο 1991 είναι διότι οι προεκλογικές εκστρατείες πριν το 2011 δεν έχουν καμία σχέση πλέον με αυτές που διεξάγονται σήμερα λόγω της επίδρασης των μέσων κοινωνικής δικτύωσης και της εκτόξευσης της αποχής.
Ο ΔΗΣΥ
Στις τελευταίες τρεις εκλογικές αναμετρήσεις, στον ΔΗΣΥ μόνο το 2016 έγινε κατορθωτή η εκλογή αριστίνδην χωρίς καραμπόλες. Ο Σόλων Κασίνης κέρδισε με το σπαθί του έδρα στη Λευκωσία. Ωστόσο, οι υπόλοιποι οκτώ αριστίνδην που τοποθετήθηκαν στο κομματικό ψηφοδέλτιο παγκύπρια ήταν πιο κοντά στον πάτο, παρά στην εκλογή.
Το 2011 ουδείς εκ των οκτώ αριστίνδην του ΔΗΣΥ κατάφερε να εκλεγεί. Ωστόσο, η εκλογή το 2013 του Νίκου Αναστασιάδη στην Προεδρία της Δημοκρατίας, «ανασχημάτισε» ριζικά την κοινοβουλευτική ομάδα του κόμματος. Ως αποτέλεσμα, ο Ρίκκος Μαππουρίδης, ως 6ος επιλαχών (που δεν έχει ξανασυμβεί), μπήκε στη Βουλή. Το 2021 από τους δέκα αριστίνδην στο ψηφοδέλτιο του ΔΗΣΥ, διασώθηκε μόνο η Ρίτα Θεοδώρου-Σούπερμαν. Ήρθε δεύτερη σε σταυρούς προτίμησης στην επαρχία Κερύνειας, αλλά λόγω των παραδοξοτήτων του εκλογικού συστήματος, ο ΔΗΣΥ κέρδισε τις δυο από τις τρεις έδρες έστω και αν κατετάγη δεύτερο κόμμα.
Βυθίζονται
Το 2011 από τους οκτώ αριστίνδην του ΔΗΣΥ, οι πέντε ήρθαν τελευταίοι σε σταυρούς προτίμησης. Το 2016, από τους εννέα αριστίνδην, οι πέντε πάλι τερμάτισαν στις τελευταίες θέσεις του ψηφοδελτίου, ενώ το 2021 ήταν η χειρότερη χρονιά για αριστίνδην στον ΔΗΣΥ. Συγκεκριμένα από τους έξη που διεκδίκησαν στη Λευκωσία, οι πέντε τερμάτισαν σε θέσεις αρκετά κάτω από τη μέση του ψηφοδελτίου, ενώ στη Αμμόχωστο οι τρεις αριστίνδην τερμάτισαν στις τρεις τελευταίες θέσεις. Το ποσοστό επιτυχίας ενός αριστίνδην είναι 7%. Αν περιληφθεί στους εκλεγέντες ο Μαππουρίδης, τότε το ποσοστό ανεβαίνει στο 11%.
ΑΚΕΛ
Στο ΑΚΕΛ η συνταγή των Νέων Δυνάμεων είχε σημαντικές επιτυχίες το 2011. Τόσο σημαντικές, που φαίνεται να προβλημάτισαν την κομματική ηγεσία. Από τους 56 υποψήφιους στο κομματικό ψηφοδέλτιο, οι 17 ήταν των Νέων Δυνάμεων. Απ’ αυτούς εκλέγηκαν οι πέντε. Ποσοστό επιτυχίας σχεδόν 30%. Στον αντίποδα, ωστόσο, οι δέκα από τους 17 τερμάτισαν σε θέσεις πιο κάτω από το μέσο του ψηφοδελτίου, ενώ σε τρεις επαρχίες οι τελευταίοι ήταν των Νέων Δυνάμεων.
Στον κομματικό τρόπο σκέψης όμως, η επιτυχία εκλογής πέντε σήμαινε ότι αυτές τις έδρες τις στερήθηκαν κομματικά στελέχη. Γι’ αυτό το 2015 το ΑΚΕΛ, αξιολογώντας τον θεσμό κατέληγε, ότι «όλα αυτά τα χρόνια πρόσφερε αρκετά στο Κόμμα» και ότι «εξακολουθεί να είναι χρήσιμος», αλλά «δυόμισι δεκαετίες από τότε που δημιουργήθηκε ο θεσμός, επιβάλλεται να γίνουν αλλαγές για να μπορέσει να συνεχίσει να επιτελεί το ρόλο του».
Ποιες ήταν οι αλλαγές; Στις Βουλευτικές του 2016 ο αριθμός των υποψηφίων των Νέων Δυνάμεων μειώθηκε στους 12 και εκλέγηκαν μόλις δύο. Το ποσοστό επιτυχίας μειώθηκε στο μισό (16%). Μειώθηκαν όμως και οι κομματικές έδρες, άρα το «κούρεμα» των Νέων Δυνάμεων, δεν ωφέλησε περισσότερα κομματικά στελέχη. Λίγο πριν τις Βουλευτικές του 2021, το ΑΚΕΛ αποτίμησε ξανά τον θεσμό και «συνυπολογίζοντας τα θετικά και τα αρνητικά που καταγράφονται στην 30χρονη διαδρομή του θεσμού, εκτιμούμε ότι οι στόχοι που καθορίστηκαν κατά την ίδρυση του δεν εξέλειπαν». Ωστόσο, συνέχιζε, «επιβάλλεται να συζητήσουμε τρόπους βελτίωσης και αποτελεσματικότερης αξιοποίησης του». Στις Βουλευτικές που ακολούθησαν, οι Νέες Δυνάμεις περιορίστηκαν σε εννέα υποψήφιους, εκλέγηκε μόνο μια και το ποσοστό επιτυχίας βυθίστηκε στο 11%, το ίδιο με του ΔΗΣΥ.
Τελικά, στο καταστατικό συνέδριο του ΑΚΕΛ το 2023 οι Νέες Δυνάμεις, είχε πει ο Γ.Γ. του ΑΚΕΛ Στέφανος Στεφάνου, «ολοκλήρωσαν τον ιστορικό τους κύκλο» και θα μετεξελιχθούν σε μια ευρύτερη Κοινωνική Συμμαχία.
Το κόστος
Στις προεκλογικές εκστρατείες, πέραν της μεγάλης προσπάθειας που καταβάλλουν, οι υποψήφιοι πρέπει να δαπανήσουν και ένα σημαντικό ποσό χρημάτων για να είναι ανταγωνιστικοί. Η νομοθεσία επιτρέπει τη δαπάνη €30,000 τους τελευταίους τρεις μήνες και η Ελεγκτική Υπηρεσία, που ελέγχει τις δαπάνες, περιορίζει τους ελέγχους της κυρίως στα έξοδα διαφήμισης. Δεν μπορεί να ελέγξει, για παράδειγμα, τα έξοδα για συγκεντρώσεις, τραπεζώματα, εκτυπωτικά, σχεδιαστικά, παραγωγή βίντεο, εισφορές σε σωματεία και συλλόγους, κ.α.
Ένας αριστίνδην ή μια υποψήφια των Νέων Δυνάμεων δεν διαθέτει την πρόσβαση στον κομματικό πυρήνα και οι περισσότεροι δεν είναι ιδιαίτερα αναγνωρίσιμοι στο κομματικό κοινό. Αυτό σημαίνει ότι χρειάζονται μεγαλύτερης διάρκειας και έντασης προεκλογική εκστρατεία με αισθητά υψηλότερο των €30,000 προϋπολογισμό. Εκτιμάται ότι ένας υποψήφιος που στοχεύει στην εκλογή του ή τουλάχιστον σε μια θέση επιλαχόντα πρέπει να δαπανήσει τα διπλάσια (€60,000).
Οι εξαιρέσεις
Στο ψηφοδέλτιο των Νέων Δυνάμεων υπάρχουν δύο σημαντικές εξαιρέσεις, με την Ειρήνη Χαραλαμπίδου να ξεχωρίζει σημαντικά. Ως υποψήφια των Νέων Δυνάμεων, το 2011 εκλέγηκε στην έκτη θέση του ψηφοδελτίου Λευκωσίας με 11.264 σταυρούς προτίμησης. Το 2016 όμως εκτοξεύθηκε στην πρώτη θέση με 16,847 σταυρούς και διατηρήθηκε στην κορυφή το 2021 με 14,008. Το εντυπωσιακό στην περίπτωση της Χαραλαμπίδου είναι ότι το 2016 και το 2021 την ψήφισαν περισσότεροι από τους μισούς ψηφοφόρους του ΑΚΕΛ Λευκωσίας. Αξιοσημείωτη περίπτωση ήταν και αυτή του Αδάμου Αδάμου, υποψήφιου των Νέων Δυνάμεων στη Λεμεσό το 2011 και το 2016. Ενώ ξεκίνησε πιο δυναμικά από την Χαραλαμπίδου και πρώτευσε σε σταυρούς το 2011, το 2016 τερμάτισε πίσω από δύο αμιγώς κομματικά στελέχη, μέλη της Κεντρικής Επιτροπής.
Στον ΔΗΣΥ ο Λουκάς Φουρλάς, αριστίνδην υποψήφιος στις Ευρωεκλογές του 2019, τερμάτισε πρώτος με 43,156 σταυρούς παγκύπρια, δηλαδή πέραν των μισών ψηφοφόρων του κόμματος ψήφισαν Φουρλά. Στις Ευρωεκλογές του 2024 ο Φουρλάς έπρεπε να ανταγωνιστεί πρώτα εντός του κόμματος για μια θέση στο ψηφοδέλτιο. Στις εκλογές εντός του Πολιτικού Γραφείου τερμάτισε τρίτος, ενώ στις Ευρωεκλογές στο σύνολο του εκλογικού σώματος κατέγραψε νέο ρεκόρ. Κατετάγη πρώτος, αφού σχεδόν έξι στους δέκα που ψήφισαν ΔΗΣΥ, έβαλαν σταυρό στον Φουρλά, ο οποίος συγκέντρωσε 53,156, φανερώνοντας την απόσταση που χωρίζει την κοινωνία από τον κομματικό πυρήνα.
Tο άρθρο δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα «Η Καθημερινή».
